Niemcy – profil kraju

Niemcy to kraj, który na obecnej scenie politycznej ma niezwykle silną pozycję. Tamtejsza gospodarka jest jedną z najsilniejszych na świecie. Co ciekawe, obecna sytuacja nie jest wyjątkowa. Niemcy przez setki odgrywały istotną rolę w Europie, wielokrotnie wyjątkowo mocno zapisując się na kartach historii.

Od prehistorii do I Rzeszy

Pierwszy człowiek na terenie dzisiejszych Niemiec mógł pojawić się nawet pół miliona lat temu. Ok. 12 – 15 tysięcy lat temu, pod koniec epoki lodowcowej, wraz z coraz cieplejszym klimatem dotarły tutaj pierwsze plemiona myśliwsko-zbierackie. O czasach prehistorycznych zazwyczaj ciężko napisać coś absolutnie pewnego. Przejdźmy więc do ok. I w. p.n.e.. Wtedy południowo – zachodnie tereny Niemiec zamieszkiwały plemiona celtyckie, wtedy też zaczęła się z północy ekspansja plemion germańskich, które dotarły tutaj ze Skandynawii i wysp bałtyckich. Z drugiej strony Celtowie mieli spore problemy z Rzymianami, którzy ostatecznie podbili Galię. Południowi najeźdźcy z plemionami germańskimi nie potrafili sobie jednak poradzić. Co ciekawe, rzymscy historycy opisywali Germanów jako ludzi nieokrzesanych, potężnych, silnych, ale całkowicie niezdolnych do ciężkiej pracy. Nie da się ukryć, że cywilizacja rzymska była wtedy zdecydowanie lepiej rozwinięta. Nic więc dziwnego, że północne plemiona były dla Rzymian prymitywne.

Hanower

Mniej więcej pomiędzy I a VII wiekiem plemiona germańskie zaczęły przenosić się na nowe tereny. Ich celem nie była walka z Cesarstwem Rzymskim, ale ostatecznie wielka wędrówka ludów mocno się do upadku Cesarstwa przyczyniła. Przemiany społeczne i polityczne, jakie w tym czasie się dokonały, miały wpływ na historię całego kontynentu. Niektóre kraje, jak np. Francja, które powstały w tamtym czasie, przetrwały aż do dnia dzisiejszego. Właśnie Frankowie, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, stworzyli najpotężniejsze państwo w Europie. Władca Franków (uważający się za spadkobiercę korony cesarskiej), Karol Wielki, w trakcie swojego panowania podbił prawie wszystkie plemiona germańskie. Imperium znalazło się u szczytu swej potęgi. W 843 r. wszystko runęło. Wnukowie Karola Wielkiego, na mocy traktatu w Verdun, podzielili między siebie całe państwo. Część wschodnia przypadła w udziale Ludwikowi II Niemieckiemu. Niedługo potem dynastia Karolingów skończyła panowanie w cesarstwie wschodnim. Nowym królem wybrany został Henryk Sas. Jego syn Otton I został w 962 r. koronowany na cesarza rzymskiego. Przez prawie 900 lat Niemcy nazywane były Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego, inaczej I Rzeszą.


Spory z Kościołem

Cesarz z czasem zyskiwał coraz większe wpływy w Kościele. Mógł decydować o wyborze biskupów i papieża. W samym Kościele najważniejsze stanowiska coraz częściej obejmowali ludzie zainteresowani władzą świecką, a nie posługą kapłańską. Zbyt wysokie wpływy Cesarstwa mocno niepokoiły papieża Grzegorza VII. W 1075 r. zabronił on przyjmować święcenia od osób świeckich oraz wprowadził prawo, które pozwalało zdetronizować Cesarza przez papieża. W ten sposób chciał zapewnić, że władza papieska będzie zawsze ważniejsza od jakiejkolwiek władzy świeckiej. Nie podobało się to oczywiście ówczesnemu Cesarzowi, Henrykowi  IV. Prawdziwy spór rozpoczął się, gdy papież próbował odwołać arcybiskupa Mediolanu, na co zgody nie wyraził Henryk IV. W efekcie Grzegorz VII obłożył Cesarza ekskomuniką i ogłosił jego detronizację. Książęta niemieccy wypowiedzieli posłuszeństwo Henrykowi, który musiał upokorzony prosić papieża o przebaczenie. Ostatecznie Henryk wrócił na tron, ale jego autorytet został bardzo mocno nadszarpnięty. Te wydarzenia sprawiły, że władza cesarska przestała być dziedziczna, od tego momentu o wyborze króla decydowała szlachta. Spór o inwestyturę został wygrany przez papieża i nigdy nie udało się już przywrócić starego porządku.

Maschseee

Ponad 400 lat później ponownie temat Kościoła stał się tematem numer 1, zmieniając historię całej Europy. W tamtym okresie Kościół był postrzegany jako całkowicie zepsuty organizm. Główne zarzuty to upadek moralności, brak wiedzy teologicznej i nieposkromiona chciwość. W 1517 r. doktor teologii Marcin Luter w kościele w Witemberdze ogłosił 95 tez potępiających sprzedaż odpustów wiernym. Dowodził on, że łaski Bożej nie można kupić za pieniądze. To wydarzenie zapoczątkowało okres burzliwej reformacji. Dochodziło do buntów i palenia klasztorów i zamków przez chłopów. Tezy Lutra były bardzo istotne dla książąt niemieckich chcących uniezależnić się od papieża i Cesarza. Ostatecznie podział religijny Niemiec stał się faktem, poszczególni książęta mogli sami decydować o wyznaniu swoim i swoich poddanych. Wystąpienie Marcina Lutra miało też wpływ na wybuch wojny trzydziestoletniej. U podnóża całego konfliktu leżało co prawda przywrócenie katolickiej jedności całej Europy, ale drugim istotnym powodem była próba osłabienia potężnej już wtedy władzy Habsburgów. Wojna trzydziestoletnia spustoszyła Niemcy. Liczba ludności spadła o jedną trzecią, Francja stała się największą potęgą Europy, a w Niemczech coraz wyraźniejsze były podziały na osobne, małe księstwa. Święte Cesarstwo Rzymskie wciąż istniało, ale niewiele miało wspólnego z pierwowzorem.

Hanower

II Rzesza

W XVIII w. na Niemcy składało się ponad 300 różnych księstw. Każde z nich mogło decydować o handlu, mogło bić swoją własną monetę, wprowadzać swoje systemy miar i wag. Przepisy i bariery celne uniemożliwiały przepływ ludności i wolną konkurencję. Nie sprzyjało to rozwojowi państwa. Rozbite Niemcy nie stanowiły żadnej przeszkody dla Napoleona Bonapartego, który w 1806 r. zmusił cesarza Franciszka II do abdykacji. Święte Cesarstwo Rzymskie przestało istnieć. Po upadku Napoleona, na kongresie wiedeńskim kwestia niemiecka była jedną z najważniejszych. Austria, Rosja i Prusy, te trzy mocarstwa były zainteresowane osłabieniem pozycji Niemiec. Spośród wielu koncepcji wybrano utworzenie Związku Niemieckiego, czyli konfederacji wszystkich państewek niemieckich pod przewodnictwem Austrii. Doprowadziło to do wzrostu nastrojów nacjonalistycznych, wielu wystąpień i buntów, w trakcie których domagano się utworzenia jednego, dużego, wolnego państwa.

Alexanderplatz

W 1862 r. premierem Prus został Otto von Bismarck. Jego najważniejszym celem było umocnienie pozycji Prus w Europie. Najpierw dzięki wojnie z Austrią udało mu się zdobyć największe wpływy na ziemiach niemieckich, a później po wojnie z Francją doprowadził do podpisania traktatu, na mocy którego doszło do zjednoczenia wszystkich państw niemieckich. Wilhelm I został koronowany na króla II Rzeszy w 1871 r. Dzięki reparacjom wojennym Niemcy zaczęły przeżywać prawdziwy rozkwit. Bardzo szybko z kraju rolniczego przekształciły się w kraj przemysłowy stając się jedną z najsilniejszych gospodarek w Europie. Zagłębie Ruhry stały się największym okręgiem przemysłowym na całym kontynencie.

Pociąg

Do niesamowitego rozwoju mocarstwa przyczyniła się też ekspansja kolonialna. Na przełomie XIX i XX w. Niemcy miały kolonie głównie w Afryce (Togo, Tanzania, Kamerun, Namibia), ale także na Oceanii (Mariany, Nowa Gwinea, Nauru, Palau, Wyspy Salomona, Wyspy Marshalla). Kwestie kolonialne były jedną z przyczyn wybuchu I wojny światowej. Plany zakładały ekspansję Niemiec i utworzenie prawdziwego supermocarstwa. Z tych planów nic się nie udało zrealizować. Głód, brak pieniędzy, olbrzymie zniszczenia zmusiły II Rzeszę do poddania się. Traktat wersalski całkowicie zmienił oblicze Europy. Na mapie pojawiły się nowe państwa, w tym Polska. Jednak postanowienia traktatu dla Niemców były katastrofalne. Starty terytorialne, wysokie reparacje, zakaz zawierania unii z Austrią, nakaz prawie całkowitego rozbrojenia były upokarzające. Sprawiły jednak, że szybko pojawiła się chęć rewanżu i udowodnienia swojej wartości.

Olympiapark

III Rzesza

Z jednej strony Republika Weimarska, jak nieformalnie nazywano Niemcy po I wojnie światowej, przeżywała boom gospodarczy, z drugiej strony przeżywała też spore problemy. Francuzi kontrolowali niemieckie kopalnie, więc węgiel trzeba było kupować za granicą, malały wpływy z podatków, szalała inflacja. Wielki kryzys z 1929 r. sprawił, że liczba bezrobotnych wzrosła dramatycznie. Coraz więcej zwolenników zdobywali ekstremiści, w tym nacjonaliści z NSDAP, którzy mieli rozwiązanie na każdy problem. W 1933 r. przywódca NSDAP, Adolf Hitler, został wybrany na kanclerza Niemiec. Od razu w całym kraju zaczął się terror. Zdelegalizowano partię komunistyczną, założono pierwszy obóz koncentracyjny (już w 1933 r.!) w Dachau, w którym eliminowano przeciwników politycznych, zlikwidowano związki zawodowe oraz wszystkie partie polityczne oprócz NSDAP, cenzurze poddano stacje radiowe, prasę, uniwersytety, szkoły. W 1934 r. Hitler połączył funkcję kanclerza z funkcją prezydenta, w ten sposób powstał Führer. Nacjonalizm był wychwalany na każdym kroku. Dążono do przejęcia pełnej kontroli nad całym narodem. Powstawały organizacje nazistowskie takie jak SS czy Hitlerjugend. Jednocześnie eliminowano wszystkich przeciwników oraz przedstawicieli innych ras niż aryjska.

BMW

Celem Hitlera od początku było wywołanie kolejnej wielkiej wojny, dzięki której miano pozbyć się postanowień traktatu wersalskiego. Już w 1936 r. rozpoczęto intensywne przygotowania do wojny. W 1938 r. do Rzeszy przyłączono Austrię, Czechosłowację i Sudety. 1 września 1939 r. Niemcy napadły na Polskę rozpoczynając najstraszliwszą wojnę w historii ludzkości, w wyniku której zginęło 50 milionów osób. Początkowo plan Hitlera wydawał się bardzo prawdopodobny. Niemcy kontrolowali coraz większe terytoria podbijając po kolei kolejne kraje. Błędem było zaatakowanie w 1941 r. Związku Radzieckiego. Wtedy do wojny zaczęły wkraczać kolejne, wcześniej neutralne kraje. ZSRR, USA i Wielka Brytania stworzyły potężną koalicję. Walka na wielu frontach przeciwko silnym przeciwnikom była zbyt trudna. Berlin został zdobyty w 1945 r., co oznaczało koniec wojny i koniec III Rzeszy.

Od podziału do zjednoczenia

Po II wojnie światowej Niemcy zostały podzielone na cztery strefy okupacyjne: amerykańską, radziecką, brytyjską i francuską. Kraj był całkowicie zrujnowany, panował głód. Bardzo szybko okazało się, że każdy z okupantów prowadzi swoją własną politykę. Najbardziej radykalnych zmian dokonywano w strefie radzieckiej, gdzie wprowadzano reformy rolne, nacjonalizowano banki i zamykano prywatne przedsiębiorstwa. Zupełnie inaczej wyglądało to chociażby w strefie amerykańskiej, gdzie organizowane były akcje charytatywne, a i sami Amerykanie często wysyłali paczki z potrzebnymi rzeczami. Różnice miedzy strefami sprawiły, że ludzie zaczęli uciekać z radzieckiej strefy do stref państw zachodnich, szczególnie duże nadzieje wiązano z Amerykanami. Wkrótce okazało się, ze komuniści nad całą Europą Wschodnią rozłożyli parasol o nazwie „demokracja ludowa”. Oczywistym stało się, że nie dojdzie do zjednoczenia Niemiec. Amerykanie, Brytyjczycy i Francuzi połączyli swoje strefy tworząc nowe państwo Republikę Federalną Niemiec, którą włączono w proces odbudowy państw europejskich. Radziecka strefa przyjęła nazwę Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

Brama Brandenburska

Różnice między oboma państwami były olbrzymie. W ciągu 10 lat RFN przeżyło prawdziwy boom gospodarczy, podczas gdy w NRD rosły normy pracy i ceny, ale malały pensje. Gdy liczba uciekinierów z Berlina Wschodniego do Zachodniego zdecydowanie przekroczyła 1,5 miliona podjęto decyzję o budowie muru berlińskiego. Był rok 1961. W między czasie po wojnie koreańskiej zachodnie mocarstwa dostrzegły konieczność odbudowy niemieckiej armii, co oczywiście ZSRR potraktowało jako jawną prowokację. W ramach rewanżu utworzony został sojusz wojskowy określony mianem Układu Warszawskiego, do którego przyłączono NRD. Zimna wojna, czyli konflikt pomiędzy USA i ZSRR, był coraz wyraźniejszy. Mimo iż docelowo plan zakładał połączenie obu części Niemiec, to w latach 80. nikt już poważnie tego nie traktował. Różnice pomiędzy oboma państwami były tak duże, że podział wydawał się czymś absolutnie naturalnym. Dopiero wybuch antykomunistycznej rewolucji, która zaczęła się w Polsce, sprawił, że to co wydawało się niemożliwe, stało się faktem. Praktycznie co tydzień wybuchały protesty, ludzie domagali się demokracji i zjednoczenia. 9 listopada 1989 r. rezygnację złożył rząd NRD. Przywrócono możliwość swobodnego podróżowania pomiędzy NRD i RFN, ale to ludziom nie wystarczało. Ostatecznie 3 października 1990 r. NRD i RFN przestały istnieć, na mapie pojawiło się nowe państwo – Niemcy.

BMW

Zjednoczenie nie było łatwe. Co prawda Niemcy ze wschodu szybko przyzwyczaili się do luksusów życia zachodniego, jednakże lata spędzone w ustroju, który tłumił przedsiębiorczość sprawiły, że znacznie gorzej przyszło im przystosowanie się do świata kapitalizmu. Dziś Niemcy to jedna z najpotężniejszych gospodarek świata z bardzo wysokimi podatkami, ale też olbrzymimi dodatkami socjalnymi. Od lat pojawiają się głosy, ze ten zbyt duży socjal trzeba zmniejszyć, ale wszelkie próby od razu odbijają się na niezadowoleniu wyborców przyzwyczajonych do wygodnego życia.

W latach 50. i 60. niemieccy przedsiębiorcy potrzebowali rąk do pracy. Wtedy otwarto granice dla obywateli Turcji. Łącznie w Niemczech mieszka 2 mln Turków, którzy mają już niemieckie obywatelstwa, wykształcili się w niemieckich szkołach i doskonale mówią po niemiecku. Niestety, ani trochę nie są oni zasymilowani, nie czują się Niemcami. Jest to bardzo poważny problem społeczny i przyczyna, dla którego Niemcy obawiają się przystąpienia Turcji do Unii Europejskiej. Społeczeństwo niemieckie czuje wstyd i żal za zbrodnie popełnione przez nazistów. Z tego też względu powszechna jest potrzeba pomagania osobom z krajów dotkniętych wojną. Rodzi to jednak kolejne problemy, gdyż napływ imigrantów, szczególnie w ostatnich latach, trochę wymknął się spod kontroli. Z drugiej strony jest to doskonały sposób na łatanie dziur w starzejącym się społeczeństwie.

Miasteczko uchodźców z Somalii w Hanowerze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *