Francja – profil kraju

Francja to jedno z niewielu państw, którego prawie wszystkie granice są naturalne. Jest to kraj o gęstości zaludnienia mniejszej niż w Polsce. Kiedyś jedno z największych imperiów na świecie, do dziś pozostaje liczącym się graczem na światowej scenie politycznej. Jego stolica, Paryż, wciąż jest światową stolicą mody i kultury. Tutejsza kuchnia jest znana na całym świecie. Jest to najczęściej odwiedzany przez turystów kraj na świecie. Poznajmy go bliżej!

Kształtowanie się państwa

Do dziś Francuzi powtarzają, że są potomkami walecznych Galów. Pod tą nazwą nie kryje się jakaś ustrukturyzowana, duża społeczność. Określenie to oznaczało wszystkie plemiona celtyckie, które po okresie wielkich zlodowaceń osiedliły się na terenach dzisiejszej Francji, Belgii, części Szwajcarii i północnych Włoch. Wybrzeże Morza Śródziemnego zostało szybko opanowane przez greckich kupców, którzy założyli ok. 600 r. p.n.e. port, który z czasem stał się Marsylią. Pod koniec II w. p.n.e. Galią zaczęli interesować się Rzymianie. W 58 r. p.n.e. plemiona galijskie zaatakował Juliusz Cezar. Po kilku lat ciężkich wojen Galia stała się prowincją rzymską. Język francuski wykształcił się właśnie z połączenia łaciny i języka celtyckiego.

Luwr

Pod rzymskim panowaniem Galia szybko się rozwijała. Wizja spokojnej, dostatniej krainy przyciągała wiele innych plemion, takich jak np. Frankowie, Burgundowie, Goci, Wandalowie. Sprawiali oni coraz większe problemy i krok po kroku osłabiali władzę Rzymian. Przełomowy był rok 486, gdy władca Franków, Chlodwig, pokonał w bezpośrednim starciu armię rzymską. Niedługo potem rozprawił się z plemionami Alamanów i Wizygotów. W 496 r. przyjął chrzest i ustanowił rzymskie miasteczko Lutetia (dzisiejszy Paryż) stolicą swojego państwa, które nazwał „Francie”. Po jego śmierci kraj został podzielony pomiędzy jego synów. Niestety, dynastia Merowingów nie doczekała się już żadnego wielkiego władcy.

W 732 r. w bitwie pod Poitiers z muzułmanami bardzo ważne zwycięstwo odniósł Karol Młot. Zyskując sławę i duże poparcie, zjednoczył rozbite państwo, zapoczątkowując rządy dynastii Karolingów. Pierwszym, koronowanym władcą z tej dynastii był jego syn, Pepin Krótki. Następnym królem był Karol Wielki, koronowany w 800 r. na cesarza. Za jego panowania Francja podbijała wszystkie okoliczne ziemie i ostatecznie stała się największym imperium od czasu upadku Rzymu. Po śmierci Karola Wielkiego, okazało się, że niemożliwe jest administrowanie tak dużym państwem. Poszczególnych regionów, oprócz jednego władcy, nie łączyło zbyt wiele. Dodatkowo, we znaki dawały się ataki Wikingów i Węgrów. Ostatecznie w 843 r. doszło do podziału państwa. Na jego podstawie doszło później do wyraźnego oddzielenia się dwóch państw: Francji i Niemiec. Także inne ludy poczuły swoją odrębność i z czasem wykształciły własne państwa.

Verdon

Średniowiecze

Po podziale dalsze losy Francji powinniśmy łączyć z państwem zachodniofrankijskim. Następne lata to okres bardzo niestabilny, aż do roku 987, gdy królem ogłosił się paryski hrabia, Hugo Kapet. Jego potomkowie na powrót dążyli do zjednoczenia kraju, najczęściej używając w tym celu miecza. Wieki XI i XII to wielki wzrost religijności w społeczeństwie. Co prawda, już Chlodwig krzewił chrześcijaństwo, ale dopiero na początku XI w. zaczęło kwitnąć budownictwo sakralne. Powstawały klasztory i katedry. Wiele osób brało udział w wyprawach krzyżowych, poznając dzięki temu inne kultury i wzmacniając poczucie patriotyzmu. Rozwijała się nauka, w połowie XIII w. powstała Sorbona, tworzono podstawy sądownictwa i parlamentaryzmu. Wciąż jednak państw francuskie nie było w pełni zjednoczone, wciąż składało się na nie wiele, niezależnych księstw.

winogrona

Wielkie znaczenie miało zawarte w 1152 r. małżeństwo Eleonory Akwitańskiej z Henrykiem II, królem Anglii. Na jego mocy Anglia otrzymała olbrzymi obszar, głównie północnej i zachodniej Francji. Od tego momentu sukcesywnie narastała niechęć pomiędzy oboma narodami. W ciągu zaledwie 70 lat Francja odbiła większość utraconych terenów. Pod panowaniem brytyjskim została tylko Akwitania. Warto wspomnieć, że królowie angielscy nie mieli pełni władzy na swoich kontynentalnych ziemiach. Zgodnie z umową, byli oni tylko wasalami królów francuskich. Na początku XIV w. spór o ziemie przybrał na sile. W 1337 r. rozpoczął się konflikt zbrojny, który przeszedł do historii pod nazwą wojny stuletniej. Francuzi starali się wyrzucić ze swoich ziem Anglików, ale bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny były pretensje króla Anglii, Edwarda III do tronu Francji. Uważał się on za prawowitego następcę tronu, ponieważ jego matką była księżna francuska, Izabela, a dynastia Kapetyngów, z której się wywodziła, właśnie traciła władzę we Francji, ze względu na brak męskich potomków.

Carcassone

Wojna stopniowo osłabiała Francję. Pomimo wielu rozejmów i prób jej zakończenia, walki co chwilę były wznawiane. Na początku XV w. prawie cała Francja była już rozczłonkowana na małe księstewka podległe koronie brytyjskiej. Ostatnimi próbującymi walczyć z najeźdźcą byli mieszkańcy Orleanu i niewielkich ziem położonych na południe od Loary. W 1429 r., na zamku prawowitego następcy francuskiego tronu, zjawiła się młoda, wiejska dziewczyna, Joanna d’Arc, oświadczając, że objawił jej się archanioł Michał, który nakazał jej wypędzenie Anglików. Prawowity następca tronu, Karol, przydzielił jej wielotysięczną armię i pozwolił ruszyć na jej czele. W wyniku ataku oblężony Orlean padł. Entuzjazm Joanny udzielał się po kolei kolejnym okupowanym księstwom. Wkrótce Karol koronował się na króla, zreformował armię, obniżył podatki i zaczął wyzwalać kraj spod brytyjskiego panowania. Sama Joanna dostała się do angielskiej niewoli, została uznana za heretyczkę i spalona na stosie, ale jej działanie ruszyło cały kraj. W 1453 r. wojna została zakończona, Anglia została wypędzona. Koniec wojny stuletniej według niektórych historyków wyznacza koniec średniowiecza.

Senanque

Epoka absolutyzmu

Dalsze lata charakteryzowały zwalczanie przeciwników władzy, rozwój sztuki, nauki i rosnące wpływy protestantów. II połowa XVI obfitowała w krwawe walki pomiędzy katolikami a hugenotami, czyli francuskimi kalwinistami. Kulminacją była noc św. Bartłomieja w 1572 r., gdy zamordowano w Paryżu około pięciu tysięcy hugenotów. Rzeź, jaka się wtedy dokonała, była spowodowana błędnym zrozumieniem zamierzeń króla, który chciał w obronie własnej rodziny pozbyć się tylko ok. 30 najważniejszych kalwinistów, którzy grozili mu śmiercią. Ludność była jednak zmęczona wieloletnimi buntami protestantów i ochoczo przystąpiła do masowych egzekucji. To wydarzenie jeszcze bardziej pogłębiło niechęć pomiędzy oboma wyznaniami.

Francja

Pierwsza połowa XVII w. to rządy Ludwika XIII, jednak najbardziej wpływowym człowiekiem tego okresu był kardynał Richelieu, późniejszy minister na dworze królewskim. Richelieu dążył do umocnienia władzy królewskiej, do zapewnienia władzy absolutnej. Skutecznie udało mu się ograniczyć wpływy arystokracji poprzez zakazanie posiadania zamków i prowadzania prywatnego handlu. W wyniku kilkuletniej wojny rozprawił się z hugenotami, powołał w celach propagandowych rządową gazetę, rozbudował armię i włączył Francję w wyścig o nowe kolonie. W trakcie wojny trzydziestoletniej różnymi intrygami dążył do osłabienia pozycji Habsburgów, bez bezpośredniego angażowania Francji w walkę. Dopiero w 1635 r. Francja wypowiedziała wojnę rządzonej przez Habsburgów Hiszpanii. Drogie wojny wymagały dużych nakładów finansowych, stąd coraz wyższe podatki, a co za tym idzie coraz większe niezadowolenie ludności. W 1641 r. zawiązano spisek, który miał na celu zamordowanie kardynała. Na jego czele stanął książę Orleanu, Gaston. Zamach się nie udał, ale Richelieu i tak długo już nie pożył. Zmarł w następnym roku.

Richelieu

Następnym królem był Ludwik XIV, „Król Słońce”. Miał on już władzę absolutną. Za jego czasów Francja kwitła, miała największą armię, sztuka i literatura rozwijały się w niespotykanym wcześniej stopniu. Jednocześnie Ludwik XIV pławił się w luksusie, budując złote pałace, co budziło zawiść niedopuszczanej do władzy arystokracji. Jego następca, Ludwik XV, nie miał aż tak wybitnej osobowości, ale utrzymał pozycję Francji, jako kraju wspaniałego. Za jego panowania jednak Francja utraciła swoje kolonie na kontynencie północnoamerykańskim na rzecz Anglii. By zmazać plamę na honorze kraju, w następnych latach Francja wspierała swoje byłe ziemie w walce o niepodległość. Koszty takich działań były jednak ogromne. Finansowano je z coraz większych podatków, które były coraz trudniejsze do zniesienia. Klęska głodu w latach 80. XVIII w. przelała czarę gorycz.

Wersal

Rewolucja francuska

Aby zaradzić kryzysowi Ludwik XVI zwołał Stany Generalne, czyli zgromadzenie przedstawicieli duchowieństwa, szlachty oraz mieszczan i chłopów. Stan trzeci (mieszczaństwo i chłopi) domagało się liczenia głosów wszystkich uczestniczących w zgromadzeniu. W praktyce oznaczało to, że przekonując kilka osób z duchowieństwa bądź szlachty, stan trzeci miałby przewagę. Król nie wyraził na to zgody. Wtedy zbuntowani uczestnicy zamknęli się w sali do gry w piłkę i złożyli przysięgę, że nie rozejdą się przed uchwalenie konstytucji. Po kilku dniach król przystał na stawiane warunki. Stany Generalne przekształciły się w Konstytuantę. Ludwik XVI nie miał zamiaru pertraktować z pospólstwem. Wezwał wojsko, by zbrojnie przywrócić porządek. To skłoniło lud Paryż do wyjścia na ulicę. 14 lipca 1789 r., w wyniku zamieszek rozwścieczeni Paryżanie zdobyli i zburzyli miejskie więzienie, Bastylię, symbol władzy królewskiej, co zapoczątkowało Wielką Rewolucję Francuską. Wydarzenia w stolicy zachęciły mieszkańców całej Francji do buntu. Warto wspomnieć, że duchowieństwo i szlachta to było ok. 300 tysięcy mieszkańców, podczas gdy stan trzeci liczył ich aż 27 milionów. Aby uspokoić wzburzony lud uchwalono Deklarację Praw Człowieka i Obywatela, a w 1791 r. uchwalono konstytucję, wprowadzając monarchię konstytucyjną i tym samym kończąc rządy absolutne.

Wersal

Wydarzenia we Francji mocno zaniepokoiły inne europejskie monarchie, które wkrótce wkroczyły do Francji próbując przywrócić stare porządki. Rewolucjoniści nie byli na to przygotowani i w konsekwencji ponieśli klęskę. Winę zrzucono na króla Ludwika XVI, którego najpierw z całą rodziną uwięziono, a ostatecznie ścięto na gilotynie. We wrześniu 1792 r. monarchia całkowicie przestała istnieć, na jej miejsce proklamowano republikę. Egzekucja wywołała falę strachu przetaczającą się przez wszystkie królewskie dwory w całej Europie. Rewolucja miała też przeciwników we Francji. Protestowała szlachta i duchowieństwo, ale także część mieszczan i chłopów, zrażonych surowością nowej władzą. Wtedy władzę przejęło stronnictwo zwolenników rewolucji – jakobini. Nie był to żaden zakon. Nazwa wzięła się od klasztoru św. Jakuba, w którym odbywały się ich zebrania. Na czele jakobinów stanął Maximilian Robespierre. Walka z wieloma wrogami zewnętrznymi oraz rosnące niepokoje wewnętrzne zmusiły jakobinów do drastycznych zmian. Czasy ich rządów określano mianem terroru. Zawieszono postanowienia konstytucji, rozpoczęto walkę z Kościołem katolickim, ścinano wszystkich przeciwników rewolucji. Takie działania uratowały rewolucję, ale spotkały się z dużym oporem społecznym. W efekcie zawiązano spisek, aresztowano Robespierre’a i ostatecznie ścięto go na gilotynie. Rewolucja powoli dobiegała końca. Jej znaczenie było ogromne. Na całym świecie narody powstawały przeciwko rządom absolutnym, obalano klasowy podział społeczeństwa, a sformułowane prawa człowieka stały się honorowane prawie wszędzie. Dziedzictwem rewolucji jest coś jeszcze: trójkolorowa flaga i „Marsylianka”.

Łuk Triumfalny

XIX wiek

Porewolucyjny obraz Francji to polityczny chaos. Doskonale w tym świecie odnalazł się młody generał, Napoleon Bonaparte, któremu udało się w 1799 r. przejąć rządy. Bardzo szybko umocnił swoją władzę, wprowadzając nowe przepisy zwane Kodeksem Napoleona, który do dziś stanowi podstawę francuskiego prawa. Poczynił on wiele reform, które zostały bardzo dobrze przyjęte przez społeczeństwo. Jego popularność rosła, co pozwoliło mu koronować się na cesarza Francuzów w 1804 r. Szybkie i spektakularne sukcesy utwierdziły go w przekonaniu, że jest w stanie zbudować potężne imperium. Następne lata to seria zwycięskich wojen, która została brutalnie zatrzymana kompletnie nieudaną wyprawą na Rosję w 1812 r. Pokonany Bonaparte próbował jeszcze raz w 1815 r. odzyskać władzę, ale zakończyło się to klęską pod Waterloo tego samego roku. i zesłaniem go na Wyspę Świętej Heleny.

Lasek Buloński

Epoka napoleońska zrujnowała Francję, nie tylko finansowo, ale także terytorialnie. Prawie wszystkie jej kolonie zostały utracone na rzecz Anglii. Zwycięzcy spod Waterloo przywrócili monarchię konstytucyjną. Na tronie zasiadł Ludwik XVIII z panującej przed rewolucją dynastii Burbonów. W 1830 r. Francja podjęła próbę odbudowy potęgi kolonialnej, podbijając ziemie Afryki Północnej. W latach 30., po klęsce powstania listopadowego, do Francji wyemigrowały tysiące Polaków, w tym m.in. Adam Mickiewicz, Fryderyk Chopin, Juliusz Słowacki.

Luwr

Ciężko ustalić bezpośrednią przyczynę kolejnej rewolucji. W 1848 r. zmuszono do abdykacji króla Ludwika Filipa I. Przyczyniły się do tego powszechne spiski antyrządowe, rosnąca w siłę grupa republikanów, rozwój przemysłowy, rosnące różnice pomiędzy klasami społecznymi i kryzys gospodarczy w latach 1846-1847. Pierwsze wybory prezydenckie w II Republice wygrał bratanek słynnego Napoleona, Ludwik Bonaparte. Mając duże poparcie społeczne (wielu widziało w nim następcę Napoleona), Ludwik dokonał zamachu stanu i w 1851 r. koronował się na cesarza. Republika ponownie przestała istnieć. Cesarstwo długo jednak nie przetrwało. W 1870 r, obrażony depeszą nadesłaną przez króla Prus, Ludwik wypowiedział wojnę Prusom. Francuzi byli pewni swego. Walka zakończyła się jednak straszliwą klęską. W efekcie Cesarstwo się rozpadło i znowu mieliśmy republikę, która starała się przeciwstawić wrogowi. Kanclerzem pruskim był w tym czasie Otton von Bismarck, geniusz taktyczny. Nierozważne wypowiedzenie wojny skutkowało utratą Alzacji i Lotaryngii na rzecz Prus. Ustępstwa rządu paryskiego spotkały się z dużym niezadowoleniem społecznym. Część mieszkańców stolicy otwarcie się sprzeciwiło wywołując kolejną małą rewolucję. zwaną Komuną Paryską. W ciągu dwóch miesięcy Paryż był oblegany przez buntowników, doprowadzając do wojny domowej. Ostatecznie Komuna została krwawo stłumiona.

Katedra Notre-Dame

W kolejnych latach wprowadzano znaczące reformy takie jak np. powszechną, darmową edukację, czy zezwolono na tworzenie związków zawodowych. Francja powiększała swoje kolonialne posiadłości, głównie w Afryce Północnej i Azji, tym samym znajdując finansowanie swojego budżetu. Po upadku monarchii absolutnej znaczenie Francji mocno spadło. Nie dorównywali już militarnie ani przemysłowo nowym potęgom: Niemcom, Wielkiej Brytanii i Stanom Zjednoczonym. W tej zmieniającej się rzeczywistości tylko Paryż wciąż był stolicą kultury i dobrej zabawy.

Wersal

XX wiek

Wybuch I wojny światowej był dla Francji zupełnie zaskakujący. Warunki kapitulacji Niemiec i przywrócenie Alzacji i Lotaryngii uznano we Francji za wspaniałe zwycięstwo. Szkoda tylko, że ceną były miliony poległych obywateli. Wysokie odszkodowania, jakie Niemcy były zobowiązane do zapłacenia, okazały się trudne do wyegzekwowania. W następnych latach, gdy w Niemczech do władzy zaczął dochodzić Adolf Hitler, Francja prowadziła politykę łagodzenia wszelkich sporów, godząc się na liczne ustępstwa względem swoich wschodnich sąsiadów. Ta polityka była do tego stopnia naiwna, że Francja zdawała się nie zauważać aneksji części Czechosłowacji. Przekonanie o potędze swojego kraju było irracjonalne. Po ataku Niemiec na Polskę, 3 września 1939 r. Francja wypowiedziała Niemcom wojnę. Dalej jednak mieli podejście bardzo pacyfistyczne i nie angażowali się zbrojnie w walkę. Ostatecznie w maju 1940 r. Niemcy rozpoczęły inwazję na Francję. Warto tu wspomnieć o olbrzymiej głupocie i zadufaniu w sobie Francuzów. Byli oni przekonani, że słynna Linia Maginota, czyli system umocnień na granicy z Niemcami, będzie wystarczającą obroną. Wojska niemieckie zastosowały taktykę określaną mianem Blitzkriegu i wdarły się na terytorium Francji przez Belgię. Wkrótce kraj znalazł się pod okupacją, a generał Charles de Gaulle został zmuszony do ucieczki do Londynu, gdzie organizował struktury państwa na uchodźstwie. Francja dalej szła w zaparte i uznała, że najlepszą taktyką będzie kolaboracja z nazistami. Oznaczało to oczywiście masowe deportacje Żydów. Kwestia ta do dziś stanowi bardzo delikatny temat. Dopiero desant aliantów w Normandii w 1944 r. rozpoczął proces wyzwolenia kraju.

Verdon

Wojno mocno zniszczyła Francję. Jej pozycja na arenie międzynarodowej była mocno niepewna. Zaczął się proces dekolonizacji. Najpierw Francja utraciła Indochiny, później Algierię. Rozpoczął się powolny proces odbudowy kraju. Wprowadzono wiele liberalnych reform, takich jak np. zalegalizowanie aborcji, ale także uwolniono rynek przemysłowy, który przez państwo był kontrolowany tylko w minimalnym stopniu. Jednocześnie Francja zacieśniała więzi z Niemcami i to właśnie te dwa kraje z czasem stały się głównymi graczami w strukturach Unii Europejskiej.

Saint Tropez

Ze wszystkich krajów wysoko rozwiniętych Francja ma jeden z najwyższych współczynników dzietności. Odpowiada za to głównie społeczność muzułmańska, dla której wielodzietne rodziny to norma. Większość czarnoskórych obywateli Francji to potomkowie imigrantów z Afryki Północnej, którzy skorzystali z prawa do osiedlenia się w Europie, gdy poszczególne kolonie odzyskiwały niepodległość. Muzułmanie są mocno dyskryminowani, uważani za obywateli drugiej kategorii. Niechęć w stosunku do wyznawców islamu przekłada się na poparcie dla skrajnie prawicowych ugrupowań takich jak np. Front Narodowy. Przewiduje się jednak, że do 2030 r. większość społeczeństwa francuskiego to będą muzułmanie, przede wszystkim z powodu niechęci młodych, rdzennych Francuzów do zakładania rodzin.

Paryż

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *