Andora – profil kraju

Andora to malutkie państewko. Wszyscy jego mieszkańcy pomieściliby się w średnim, polskim mieście. Stolicę kraju, miasto Andora, zamieszkuje mniej niż 20 tysięcy osób. W Polsce wiedza o Andorze jest minimalna. Wiemy, że mają raczej kiepską reprezentację w piłce nożnej i to w zasadzie tyle. Skąd wzięło się to państwo wciśnięte między Francję a Hiszpanię?

Informacje podstawowe

Andora jest państwem leżącym w całości w Pirenejach. Średnia wysokość tutaj to prawie 2000 m n.p.m., czyli w zasadzie wszędzie możemy się czuć jakbyśmy byli w Tatrach. Bardzo ciekawy jest ustrój polityczny. Teoretycznie jest to państwo całkowicie niezależne, gdzie władzę sprawuje parlament i premier. Faktyczną głową państwa, a raczej głowami są biskup katalońskiej diecezji Urgel i prezydent Francji. Pełnią oni głównie funkcje reprezentacyjne, ale mają też prawo weta. Językiem urzędowym jest kataloński. Nie powinno być jednak problemów z dogadaniem się po hiszpańsku, czy francusku, a to ze względu na olbrzymie rzesze imigrantów z państw sąsiednich. Rdzenni Andorczycy we własnym kraju stanowią mniejszość i to dość wyraźną.

Andora

Andora przez lata była raczej biednym krajem pasterskim. Do dziś zresztą, ze względu na górzyste ukształtowanie terenu, rolnictwo ogranicza się praktycznie tylko do hodowli owiec i bydła. Przemysł tu prawie nie istnieje. Pomimo tego Andora ma opinię kraju stosunkowo bogatego. Wszystko zaczęło się zmieniać stosunkowo niedawno, na początku lat 90. XX wieku. Wtedy to Andora zaczęła się rozwijać w kierunku raju podatkowego. Bardzo korzystne prawo przyciągnęło mnóstwo banków i firm. Handel tutaj też jest wyjątkowo opłacalny, bo wiele produktów nie jest w ogóle opodatkowana. Unia Europejska w ostatnich latach zaczęła mocno naciskać, by skończyć z polityką raju podatkowego. Wcześniej nie było tutaj w ogóle podatku dochodowego ani VAT. Obecnie podatek dochodowy wynosi 10%, a podatek od towarów i usług 4,5%. Co ciekawe, najwięcej jednak Andora zarabia na turystyce. Rocznie to małe państwo odwiedza nawet 9 milionów turystów.

Historia

Początki jakiejkolwiek historii sięgają roku 795, gdy król Franków, Karol Wielki, na całej długości Pirenejów utworzył Marchię Hiszpańską. Był to obszar, którego celem była obrona państwa Franków przed najazdami arabskich Maurów. Andora była jednym z elementów Marchii, swego rodzaju gminą. W zamian za skuteczną walkę, wkrótce Karol Wielki nadał Andorze prawa miejskie. Jego syn, Karol Łysy, mianował hrabiego Urgell na zwierzchnika Andory. Z czasem zwierzchnictwo przeszło na diecezję Urgell. W XI w. obawiając się zbrojnej interwencji sąsiadów, biskup Urgell poddał się w opiekę katalońskiego szlachcica, lorda Caboet. Niedługo potem, dzięki małżeństwu, spadkobiercą lorda Caboeta został hrabia Foix. Przez następne lata Andora była przedmiotem sporu pomiędzy katalońską diecezją Urgell a francuskimi hrabiami Foix. W 1278 r. na mocy układu ustanowiono granice Andory, które do dnia dzisiejszego pozostają niezmienione. Jednocześnie ustalono podwójne zwierzchnictwo, kraj stał się lennem zarówno francuskich hrabiów, jak i hiszpańskich biskupów. Pod koniec XV w. prawa hrabiego Foix przeszły na królów Navarry.

Andora

W 1589 r. królem Francji został Henryk IV, który był jednocześnie królem Navarry i hrabią Foix. Parę lat później w 1607 r. wydał edykt, na mocy którego przeniósł swe prawa do rządzenia Andorą na wszystkich kolejnych królów francuskich. Wiadomo, że po rewolucji królów już nie było, ale zasada pozostała niezmieniona. To właśnie Henrykowi IV zawdzięczamy to, że każdy prezydent Francji jest też jednocześnie współwładcą pirenejskiego księstwa. Był krótki okres w historii, kiedy Andora podlegała tylko pod zwierzchnictwo hiszpańskie. W czasach rewolucji francuskiej, w roku 1793, nowy rząd francuski odmówił tradycyjnego hołdu, powołując się na nienawiść do obrzydliwego systemu feudalnego, mimo iż Andorczycy wyraźnie nalegali, by nie pozostawiać ich tylko pod hiszpańskim zarządem. Przez 13 lat Andora pozostawała bez podwójnego zwierzchnictwa. W 1806 r. wystosowano petycję do Napoleona Bonapartego, który odpowiedział na nią pozytywnie przywracając francuskie zwierzchnictwo. Niedługo później, w latach 1812 – 1813, Bonaparte zaanektował całą Katalonię wraz z Andorą. Cały teren został podzielony na cztery departamenty, a Andora stała się częścią jednego z nich, co oczywiście przestało obowiązywać po porażce Napoleona.

Andora

Przedstawię teraz dwa fakty, które są uznawane za bardzo ważne w historii Andory. Sami oceńcie, czy można mówić, że w tym kraju dużo się dzieje 🙂

  1. W 1934 r. Litwin, Boris Skosyriew uzyskał poparcie większości parlamentu andorskiego i został uznany za króla Andory, Borisa I. Tym samym Andora proklamowała niepodległość i oficjalnie wypowiedziała wojnę hiszpańskiemu biskupstwu Urgell. Po niecałych dwóch tygodniach został on schwytany przez hiszpańską policję i wyrzucony z kraju.
  2. W trakcie II wojny światowej Andora była neutralna, ale ciągnęła się za nią I wojna. Otóż, pokój z Niemcami ogłosiła dopiero w 1958 r. Najzwyczajniej w świecie zapomniano o niej w traktacie wersalskim.
Andora

Przez prawie całą swoją historię Andora była ignorowana przez wszystkie państwa europejskie. Jedyny kontakt miała z Francją i Hiszpanią. W latach 50. rozpoczęto inwestować w turystykę, handel i transport. W latach 70. rozpoczęły się ważne przemiany. Wprowadzono powszechne prawo wyborcze, rozpoczęto modernizację gospodarki i ustroju politycznego. W 1990 r., Unia Europejska zaleciła Andorze opracowanie własnej konstytucji. W 1991 r. współksiążęta zgodzili się na ograniczenie swojej władzy i zaakceptowali suwerenność narodu. W 1993 r. zatwierdzono konstytucję. Wtedy też zaczęły się bardzo liberalne przemiany wprowadzające skrajnie niskie podatki i bardzo mocno krytykowane regulacje bankowe, przyciągające bogaczy z całego świata, skuszonych możliwością unikania podatków.

Andora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *