Kolumbia – profil kraju

Kolumbia należy do grona 17 najbardziej zróżnicowanych biologicznie państw świata. Karaibski klimat, Andy, największy na świecie las tropikalny, to wszystko wpływa na doskonałe warunki do rozwoju najróżniejszych form życia. Poznajmy Kolumbię bliżej!

Przed przybyciem Hiszpanów

Ciężko jest opisywać historię Kolumbii przed XVI w. Prawie cała nasza wiedza pochodzi z wykopalisk i różnych domysłów. Zgodnie z nimi przyjmuje się, że tereny Kolumbii były zamieszkane już 12000 lat p.n.e. Największe skupiska ludzkie były tam, gdzie dziś są największe miasta, czyli w rejonie Andów, tam, gdzie obecnie mamy Bogotę, Medellin, czy Cali. Był to dość naturalny szlak migracji z rejonów karaibskich w głąb kontynentu, w głąb puszczy amazońskiej. Plemiona, które osiadły w tym rejonie na dłużej, należały do kultury typowo zbieracko – łowieckiej. Dość wcześnie zaczęły one wytwarzać ceramikę i prowadzić ze sobą prymitywny handel. Między 5000 a 1000 rokiem p.n.e. wspomniane plemiona porzuciły swoją kulturę zbieracko – łowiecką i zaczęły osiedlać się w jednym miejscu na stałe, przerzucając się na rolnictwo. Kolejne wieki to dalszy rozwój rolnictwa, metalurgii, górnictwa i handlu. Największe ówczesne plemiona to Muisca – najlepiej rozwinięte, z wydajnym systemem politycznym i bardzo rozwiniętym handlem, Tairona – najbardziej odosobnione plemię oraz Quimbaya. Południowo – zachodnie obszary Kolumbii obejmowało imperium Inków.

Kolumbia

Kolonizacja

W 1499 r. Hiszpan, Alonso de Ojeda, który dotarł w ten rejon podróżując z Krzysztofem Kolumbem, odkrywa Kolumbię. W następnym roku rozpoczęto proces eksplorowania wybrzeża kolumbijskiego. W 1510 r. założono pierwsze na kontynencie miasteczko, Santa Maria la Antigua del Darien. Przetrwało ono zaledwie 14 lat, gdyż zostało całkowicie zniszczone przez miejscową ludność. Pierwszym miastem, które przetrwało do czasów obecnych jest Santa Marta, założona w 1525 r. Następne lata napędzała gorączka złota i ziemi. Chcąc pozyskać jak najwięcej, Hiszpanie posuwali się coraz głębiej na nieznane sobie tereny. W 1538 r., na terytorium Indian Muisca, założono miasto Santa Fe de Bogota i nadano mu status stolicy nowego tworu politycznego, Nowej Granady. Państwo to zostało niedługo potem włączone w skład potężnego Wicekrólestwa Peru, obejmującego wszystkie hiszpańskie tereny w Ameryce Południowej.

Guatape

W XVI w. zaczęto sprowadzać niewolników z Afryki. Królestwo Hiszpanii było jedyną europejską potęgą, która nie miała prawa do bezpośredniego kupowania niewolników w Afryce, więc opracowała system handlu niewolnikami, nazywany asiento. Przez prawie 200 lat, jedynym krajem, z którym handlowała Hiszpania była Portugalia. Później do handlu ludźmi zostały też dopuszczone Francja i Wielka Brytania. Warto dodać, że rdzenni mieszkańcy Kolumbii nie podlegali niewolnictwu. Podlegali oni koronie hiszpańskiej i z tego powodu nie mogli być zniewoleni.

W 1717 r. z Wicekrólestwa Peru wydzielono Wicekrólestwo Nowej Granady. Obejmowała ono tereny dzisiejszej Kolumbii, Wenezueli, Panamy i Ekwadoru. Niedługo później Wicekrólestwo rozwiązano, by przywrócić je do życia w 1739 r., gdy Wielka Brytania wypowiedziała Hiszpanii wojnę, a kolumbijska Cartagena stała się jednym z głównych celów. Wielka Brytania doznała klęski, co potwierdziło dominację Hiszpanii w rejonie karaibskim.

Bogota

Niepodległość

W trakcie całego okresu hiszpańskiej kolonizacji, odbywały się mniejsze i większe zrywy, próbujące zrzucić europejską władzę. Wszystkie były jednak zbyt słabe i źle zorganizowane, by mogły choć trochę zagrozić Królestwu. Na początku XIX w. w całej Ameryce Południowej ruszyły walki o niepodległość. Nie inaczej było w Kolumbii. Wzorując się na Haiti, które wywalczyło niepodległość w 1804 r., w 1810 r. urodzony w Wenezueli Simon Bolivar poderwał lud do walki. Powstańcy odnieśli olbrzymi sukces, obalili króla i ogłosili niepodległość 20 lipca 1810 r. Dzień ten do dziś jest świętem narodowym. Niestety, zaraz po zakończeniu wojen napoleońskich, Hiszpania zwróciła swe oczy na problematyczną Amerykę i wysłała potężne siły do stłumienia rebelii. Wicekrólestwo zostało przywrócone. Walki zaczęły się na nowo. Prowadzeni przez Bolivara powstańcy odzyskali władzę i ponownie ogłosili niepodległość w 1819 r. Walki trwały jeszcze przez 4 lata. Ostatecznie całe Wicekrólestwo Nowej Granady zostało oswobodzone. Nowo powstałe państwo nazwano Gran Colombia, a jego pierwszym prezydentem został Simon Bolivar.

Simon Bolivar

Sytuacja wewnętrzna kraju nie była stabilna. Ostatecznie, w 1830 r. doszło do podziału na trzy państwa: Ekwador, Wenezuelę i Nową Granadę. Nowa Granada była pierwszym w Ameryce Południowej konstytucyjnym państwem. Powstały pierwsze partie polityczne, istniejące zresztą do dzisiaj, Partia Liberalna i Partia Konserwatywna. Zaczęto walczyć z niewolnictwem, które ostatecznie zdelegalizowano w 1851 r. Pierwsze rządy były też nastawione mocno antyklerykalnie, co zrodziło później bardzo poważny konflikt. Często też zmieniano nazwę państwa. W 1858 r. nadano mu nazwę Konfederacja Granadina, pięć lat później zmieniono ją na Stany Zjednoczone Granady, by po kolejnych dwóch latach nadać nazwę Stany Zjednoczone Kolumbii. Przetrwała ona do 1886 r., gdy nadano ostateczną nazwę – Republika Kolumbii.

Kolumbia

Konflikt pomiędzy konserwatystami a liberałami owocował licznymi, ale na ogół małymi wojnami domowymi. Jednak w latach 1899 – 1902 doszło do potężnej wojny wewnętrznej zwanej Wojną Tysiąca Dni. Był to niezwykle krwawy konflikt, który na dziesięciolecia podzielił Kolumbijczyków na liberałów i konserwatystów. W wyniku wojny zginęło ponad 100 tysięcy osób. Osłabioną Kolumbię wykorzystała Panama, którą wspierały Stany Zjednoczone. W 1903 r. oderwała się ona ostatecznie od Kolumbii. USA rozpoczęły wtedy budowę Kanału Panamskiego, który stał się jedną z najważniejszych dróg morskich na świecie. Działania Amerykanów skutkowały olbrzymim kryzysem politycznym pomiędzy Stanami a Kolumbią.

Kolumbia

Konflikty wewnętrzne

Wojna Tysiąca Dni nie pogodziła dwóch, sprzecznych ze sobą obozów. Przez następne lata tlił się wewnętrzny konflikt, podsycany przez obie strony. W 1948 r. dokonano zamachu na najbardziej lubianego polityka, kandydata na prezydenta z ramienia Partii Liberalnej, Jorge Gaitana. To wydarzenie skutkowało gigantycznymi zamieszkami w Bogocie, które rozlały się na cały kraj. Przez 10 lat dochodziło do ciągłych wojen. Okres ten nazywany jest La Violencia. W 1953 r. do władzy doszedł generał Gustavo Rojas Pinilla i rozpoczął rządy junty, które potrwały cztery lata. W wyniku La Violenci śmierć poniosło nawet 300 tysięcy Kolumbijczyków. Bardzo poważną konsekwencją był olbrzymi wzrost przestępczości i brutalnego bandytyzmu. Rządy junty udało się przerwać dzięki sojuszowi zwaśnionych partii, nazwanym Frontem Narodowym. Zakładał on naprzemienne rządy obu partii przez kolejne 16 lat, bez dopuszczania do władzy innych podmiotów.

Medellin

Front Narodowy nie radził sobie z problemami nękającymi kraj. Fatalna opieka medyczna, głód, choroby, nierówności społeczne oraz powszechne przekonanie, że Front Narodowy to kolejna forma opresji społecznej doprowadziły do powstania wielu grup partyzanckich takich jak FARC, ELN, czy M-19. Od 1964 r. aż do 2016 r. trwała w Kolumbii wojna domowa pomiędzy partyzantami a rządem. Największą grupą była FARC. W początkowym okresie na prowadzenie działalności zdobywali oni pieniądze porywając bogatych Kolumbijczyków dla okupu. Pod koniec lat 70. rozpoczęli handel kokainą, który przyniósł im olbrzymie fundusze i zdecydowanie wzmocnił ich siłę. Właśnie w 2016 r. wojna domowa została oficjalnie zakończona. W następnym roku FARC przekształciło się w partię polityczną.

Kolumbia

Kartele narkotykowe

W latach 80. pojawiły się potężne kartele narkotykowe, w szczególności dowodzony przez Pablo Escobara, kartel z Medellin oraz rządzony przez braci Orejuela, kartel z Cali. Partyzanci i baroni narkotykowi mieli zazwyczaj sprzeczne interesy, więc często dochodziło między nimi do starć. Guerilla dużą część swoich działań opierała na porwaniach. Z tego powodu, z inicjatywy Escobara powstała organizacja Muerte a Secuestradores, czyli „Śmierć Porywaczom”. Następne lata to okres olbrzymiej przestępczości i powszechnych morderstw. Kartele zabijały każdego, kto stanął im na drodze, w tym także najważniejszych polityków.

Comuna 13

W listopadzie 1985 r. grupa M-19 przypuściła szturm na Sąd Najwyższy. W wyniku całej akcji zginęła połowa sędziów. Spalono także dokumenty obarczające Pablo Escobara, chociaż nie udało się potwierdzić, czy było to celowe podpalenie. W walkę z baronami narkotykowymi włączyły się Stany Zjednoczone. W 1993 r. udało się zastrzelić największego handlarza w historii, Pablo Escobara. Kartel z Medellin został rozbity. Dwa lata później podobny los spotkał kartel z Cali, gdy bracia Orejuela zostali schwytani i wydaleni do więzienia w USA. Chociaż w tym przypadku efekt nie był aż tak spektakularny. Kartel z Cali, mimo iż bardzo mocno osłabiony, daleki od swojej dawnej potęgi, wciąż istnieje i kontroluje jeden z głównych szlaków przemytniczych.

Bogota

W ostatnich latach rząd Kolumbii zrobił bardzo dużo w kwestii poprawy bezpieczeństwa i walki z handlem narkotykami. W dużej mierze przyczyniają się do tego Stany Zjednoczone, które wspierają Kolumbię pieniędzmi, wojskiem i swoimi specjalistami. Wciąż jednak jest to kraj, który doskonale pamięta czasy terroru i przemocy. Wciąż targają nim problemy socjalne i wciąż wiele miast mocno odbiega od standardów bezpieczeństwa znanych z Europy.

Medellin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *